Warsztat samochodowy, myjnia i stacja kontroli pojazdów to trzy różne rodzaje działalności, ale łączy je jedna cecha: każdy z tych podmiotów funkcjonuje pod kilkoma niezależnymi reżimami prawa ochrony środowiska jednocześnie. Odpady, emisja, woda – to trzy osobne obszary regulacji, z których każdy ma własne progi, własne terminy i własne organy kontrolne. Kłopot w tym, że znajomość jednego z tych obszarów nie daje pewności, iż firma działa zgodnie z przepisami.
Odpady niebezpieczne – fundament obowiązków w każdym warsztacie
Zużyte oleje silnikowe, skrzyniowe i hydrauliczne należą do odpadów niebezpiecznych – katalog odpadów klasyfikuje je pod kodem 13 02. Towarzyszą im sorbenty i ścierki zanieczyszczone substancjami ropopochodnymi (15 02 02), filtry oleju, opakowania po substancjach niebezpiecznych (15 01 10), zużyte akumulatory i opony. Każdy warsztat wytwarzający tego rodzaju odpady ma obowiązek rejestracji w systemie BDO, prowadzenia ewidencji odpadów i wystawiania kart przekazania odpadów przy każdym przekazaniu odpadów firmie odbierającej.
Warsztaty używające stacjonarnych urządzeń do odsysania oleju muszą liczyć się z tym, że przekroczenie masy 1 tony odpadów niebezpiecznych rocznie – wytworzonej w związku z eksploatacją tej instalacji – zobowiązuje do uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Próg wydaje się wysoki, ale przy regularnej wymianie oleju u kilkudziesięciu pojazdów miesięcznie bywa osiągany szybciej, niż się zakłada. Pozwolenie musi być uzyskane przed wytworzeniem odpadów w ilościach wskazujących na obowiązek – nie po fakcie.
Emisja zanieczyszczeń – od spawarki do kabiny lakierniczej
W warsztacie samochodowym najczęstszymi źródłami emisji zorganizowanej są kabina lakiernicza, spawalnia i odciąg spalin silnikowych. Każde z tych źródeł może wymagać innego traktowania pod względem formalnoprawnym. Kabina lakiernicza, w której roczne zużycie farb i lakierów przekracza 1 Mg, co do zasady wymaga uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza. Poniżej tego progu – i przy spełnieniu pozostałych warunków wynikających z przepisów o standardach emisyjnych – wystarczy zgłoszenie instalacji do właściwego organu, złożone co najmniej 30 dni przed uruchomieniem. Spawalnia czy odciąg spalin najczęściej kwalifikują się jako instalacje podlegające zgłoszeniu, nie pozwoleniu – jednak ocena ta powinna uwzględniać całość źródeł emisji na terenie zakładu, nie każde urządzenie z osobna. Uzyskanie pozwolenia emisyjnego poprzedzają obliczenia i dokumentacja – ich przygotowanie wymaga znajomości zarówno technologii stosowanej w warsztacie, jak i przepisów rozporządzenia.
Woda i ścieki – obowiązek, który zaskakuje właścicieli myjni i stacji
Myjnia samochodowa odprowadza ścieki zawierające substancje ropopochodne. Wymóg prawa wodnego jest w tym zakresie jednoznaczny: ścieki przemysłowe wprowadzane do kanalizacji należącej do innego podmiotu wymagają zgody właściciela sieci kanalizacyjnej, a w określonych przypadkach – odrębnej decyzji. Dotyczy to również wód opadowych spływających z utwardzonych placów warsztatowych i parkingów: jeżeli wody są odprowadzane do środowiska lub do urządzeń kanalizacyjnych i spełnione są przesłanki wskazane w ustawie Prawo wodne, konieczne może być pozwolenie wodnoprawne.
Separator substancji ropopochodnych jest urządzeniem wymaganym przed odprowadzeniem ścieków z myjni do kanalizacji lub do ziemi – ale sam separator nie zastępuje wymaganej decyzji administracyjnej. To, czy dany podmiot potrzebuje pozwolenia, zgłoszenia wodnoprawnego czy żadnego z tych aktów, zależy od rodzaju odprowadzanych ścieków, ich ilości i drogi, którą trafiają do środowiska.
Opłata środowiskowa i inne obowiązki przekrojowe
Każdy podmiot korzystający ze środowiska w ramach działalności gospodarczej ma obowiązek składania rocznego wykazu i – jeśli przekroczy progi – wniesienia opłaty. Dla warsztatu oznacza to m.in. rozliczenie emisji z pojazdów firmowych i z instalacji. Jeśli obliczona opłata nie przekracza 800 zł rocznie, podmiot jest z niej zwolniony – ale obowiązek złożenia wykazu może nadal istnieć. Termin upływa 31 marca każdego roku. Warsztaty i stacje diagnostyczne, które wprowadzają na rynek oleje smarowe lub opony jako producenci lub importerzy, podlegają dodatkowo obowiązkom z tytułu opłaty produktowej.
Działalność motoryzacyjna generuje więcej obowiązków środowiskowych niż większość branż – i to ich nakładanie się sprawia, że pominięcie choćby jednego może ujść nieuwadze na co dzień, ale nie ujdzie podczas kontroli Inspekcji Ochrony Środowiska. Najczęstsze nieprawidłowości to brak wpisu do BDO, nieprowadzenie ewidencji odpadów i brak zgłoszenia instalacji emisyjnych – każde z nich stanowi osobną podstawę do nałożenia kary.
